Emmylou Harris nam afgelopen week met vier uitverkochte concerten afscheid van haar Nederlandse publiek. De zangeres wil enkel nog in thuisland Amerika optreden, dus grepen vele fans deze laatste kans om haar nog in Nederland te zien. Arianne Knegt was er twee keer bij en maakte een verslag voor Folkforum.
-door Arianne Knegt-
Dit wordt waarschijnlijk een wat persoonlijker concertverslag dan gebruikelijk is. Dat zult u mij moeten vergeven. Het zit zo. Als kind stapte ik bijna vijftig jaar geleden de woonkamer binnen waar mijn vader naar Toppop zat te kijken. Op het scherm zag ik een prachtige vrouw, zo betoverend vrij en naturel, met een stem die ik zou willen omschrijven met de woorden chocolade-koffie-whiskey. Helder en intens, maar met altijd een interessant rafelrandje. Uit duizenden herkenbaar, die stem. Afijn, vanaf 1977 tot nu heb ik alle platen van deze vrouw, Emmylou Harris, verzameld (zelfs de platen waarop ze alleen maar een tweede stem inzong op andermans liedje). Ik kon een aantal keer de verleiding niet weerstaan om als een echte groupie bij de artiestenuitgang (soms wel een uur) te wachten in de hoop haar even te zien en met haar op de foto te kunnen. Dus gekleurd zal mijn verslag zeker zijn – als niet alle concertverslagen en albumrecensies dat al niet zijn.
Ik heb Emmylou Harris meerdere keren live gezien: met verschillende bands, met mede-artiesten als Rodney Crowell, Mark Knopfler, Daniel Lanois en Buddy Miller. Dus toen de European Farewell Tour van Emmylou Harris werd aangekondigd moest ik daar natuurlijk bij zijn. Van de vier concerten in Nederland bezocht ik er twee: het tweede concert, in Muziekgebouw Eindhoven, en het laatste, in het Concertgebouw in Amsterdam.
Het voorprogramma werd beide keren gedaan door Jim Lauderdale, die ook de duetpartner mocht zijn bij het openingsnummer van Harris’ concert: het befaamde Love Hurts, geschreven door het Amerikaanse songwriter-duo Boudleaux en Felice Bryant. Het lied werd voor het eerst opgenomen door The Everly Brothers, maar in de versie van Gram Parsons en Emmylou Harris (1973) veranderde het in een hartverscheurende countryballade. Emmylou Harris verwijst in ieder concert of interview naar Parsons, haar inspirator en muzikale partner, die, hoewel hij al in 1973 een tragische dood stierf, haar met het postuum in 1974 uitgebrachte album Grievous Angel, definitief op de kaart zette. In Nederland werd haar muziek al vroeg opgepikt, en ons land heeft altijd een grote rol gespeeld in de carrière van Emmylou Harris, een gegeven waarnaar ze ook vaak verwezen heeft tijdens haar concerten. Het leek of het concert van gisterenavond in het Concertgebouw voor Harris zelf de cirkel rondmaakte. Ruim vijftig jaar geleden, in 1975, stond ze voor het eerst op dit podium (met toen eveneens Jim Lauderdale in het voorprogramma), en ik meen in Amsterdam wat extra emotie bij haar te ontwaren. Het is natuurlijk niet alleen voor de fans, maar ook voor Harris zelf de laatste keer dat ze hier optreedt.
De setlist lijkt niet in beton gegoten. Regelmatig is er overleg tussen de muzikanten op het podium. Harris blijkt in Amsterdam de tweede regel van het Townes van Zandt-nummer Pancho and Lefty vergeten te zijn. (“That has never happened…!”, zegt ze zelf verbaasd nadat ze gestopt is met spelen.) De band zet het nummer gewoon een tweede keer in, heel ongedwongen. Dat geeft het prettige idee dat het hier niet om een strakke, volledig geregisseerde show gaat. Het gaat hier met nadruk om de muziek, en vooral ook om het plezier dat muziek kan geven. Dat plezier spat bijna letterlijk van het podium en is ook een duidelijk voelbare energie in de zaal. De band weet wel raad met het repertoire, met name Eamon McLoughlin op mandoline en viool en Will Kimbrough op elektrische gitaar spelen geweldig. De meerstemmige zang is ook van hoog niveau.
Opvallend is, ik verwees er al even naar, dat de twee concerten die ik zag (en waarschijnlijk ook de overige twee van dit vierluik) beide een andere setlist hebben. Zo speelde Harris in Eindhoven Hickory Wind, If I needed you, Two more bottles of wine en Leaving Louisiana in the broad daylight, en in Amsterdam Hello Stranger (een favoriet in mijn jonge jaren) en het lied waar het voor mij allemaal mee begon: C’est la Vie, waar ik in Eindhoven zo op gehoopt had. Ook de aankondigingen en de grapjes verschillen. In Eindhoven geeft Harris’ iets meer context mee aan de toehoorders. Maar er is ook veel overlap. Nummers als Love hurts, Luxury Liner, Boulder to Birmingham en Pancho and Lefty mogen natuurlijk niet ontbreken.
En ja, de stem van de 79-jarige Harris mist de souplesse, het grote bereik en de loepzuivere hoogte uit haar jongere jaren, waardoor er soms een nootje wegvalt of misschien wat minder strak klinkt, maar daar staat tegenover haar nog altijd betoverende en enerverende podiumpersoonlijkheid. En dus het nog altijd aanwezige, aanstekelijke spelplezier. Zoals ze zelf ergens die laatste avond opmerkt, een quote, zegt ze, van Willie Nelson: “We’re the luckiest people in the world… making music with friends.” De cirkel is rond. Hoewel Harris van plan is in Amerika nog te blijven optreden, is dit afscheid van Nederland een prachtig einde van een gloedvolle carrière en een betekenisvolle wederzijdse relatie.
PS: Deze fan heeft toch nog twee kaartjes weten te vinden voor een Farewell concert in Antwerpen. Dus het is nog geen definitief vaarwel voor mij…