Gott Folk! – Kommer en Kväll - www.gottfolk.nl
Het Nederlandse muziekduo Gott Folk! bestaat uit Leo de Kruis en Jos Koning. Geen onbekende namen in het Nederlandse folkcircuit, want beide muzikanten hebben een respectabele staat van dienst. Leo kennen we vooral als de zanger/gitarist van Sistrum, terwijl Jos, van oorsprong beroepsviolist, zo’n 50 jaar geleden al furore maakte in Crackerhash, inmiddels een legendarische naam in de Nederlandse folk.
Ze spelen al in het Iers georiënteerde kwartet 4Reel, maar besloten daarnaast samen Zweedse muziek te spelen. Eigenzinnige Zweedse volksmuziek, waar het duo een eigen draai aan geeft. “We willen geen imitatie-Zweden zijn, in Zweden zijn al genoeg muzikanten”, aldus Jos Koning die jarenlang in Zweden heeft gewoond en daar de liefde voor de Zweedse volksmuziek met de paplepel heeft binnen gekregen. Én de liefde voor de nyckelharpa, dat mysterieuze Zweedse strijkinstrument met toetsen en meeresonerende snaren. Voor mij heeft de nyckelharpa dezelfde aantrekkingskracht die de meer zuidelijke draailier ook heeft. Het zal wellicht door de resonantiesnaren komen. De belangstelling in Nederland voor de nyckelharpa is groeiende, het aantal bespelers breidt zich gestaag uit. En dan is het fijn dat er in ons land ook een album verschijnt waarin dit instrument centraal staat.
Het eerste wat opvalt aan Kommer en Kväll, zijn de veelal prachtige melodieën. In Zweden is een schat aan traditioneel en minder oud materiaal te vinden. Zo is bijvoorbeeld die heerlijke Sommarvals, een, nog niet eens zo’n oude, melodie die eerder bij een lied hoorde maar langzaamaan als een instrumentaal stuk door het leven gaat.
Zweedse muziek met een knipoog, zo is dit album het best te omschrijven. Neem nou de titel, in Nederland betekent dat natuurlijk ‘niets dan ellende’, in het Zweeds klinkt het een stuk vriendelijker ‘er komt een avond’. De instrumentale stukken, veel polska’s (inderdaad oorspronkelijk afkomstig uit Polen) en een enkele kyrkmarsch en gånglåtor, worden afgewisseld met een aantal liederen. Jos zingt de Zweedse tekst, terwijl Leo zorgt voor een ‘ondertiteling’ in het Nederlands. Dit zorgt voor grappige momenten en verheult enigszins het feit dat de mannen meer muzikant dan zanger zijn. Voor vocale ondersteuning wordt op Tidelitamtam, een vrolijk zeemanslied, zelfs het gelegenheidskoor(?) Landkrabbarna ingeschakeld. Een van de hoogtepunten is Sjömansavsked (Zeemansafscheid), voorzien van een donkere gedragen melodie. Om de dramatiek is waarschijnlijk gekozen om eerst de Nederlandse tekst te brengen. En dat werkt uitstekend. Een ander hoogtepunt is Kyrkmarsch från Ekshärad/ Melankolisk polka. Een erg sterke melodie (op een kyrkmarsch liep men vroeger naar de kerk, in Zweden vaak een heel eind), gekoppeld aan een polska van de in Zweden zeer gerespecteerde nyckelharpiste Emilia Amper. Ook Polska Hans Troost mag niet onvermeld blijven. Jos Koning leerde deze polska van Hans Troost, vroeger o.a. actief in Perelaar en o.a collega van Jos in Twee Violen en een Bas. Hans heeft noodgedwongen door gehoorproblemen het musiceren vaarwel moeten zeggen.
Kommer en Kväll is in het begin wellicht even doorbijten. Heeft de muziek je eenmaal gegrepen, dan word je zeker geraakt door de rijke variëteit van de Zweedse volksmuziek en de klankkleur van nyckelharpa, viola d’amore en begeleiding. Laten we hopen dat Gott Folk! een deur opent voor vele (volks)muzikanten.
Assie Aukes